หอไตร วัดช่างฆ้อง
 
  ข้อมูลทั่วไป
 
ชื่ออาคาร : หอไตร วัดช่างฆ้อง
 
ประเภทอาคาร : ปูชนียสถานและวัดวาอาราม
 
ที่ตั้ง :

เลขที่ 114 ถนนลอยเคราะห์ ตำบลช้างคลาน อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50000
 
ปีที่สร้าง : พ.ศ.2446 อายุ 104 ปี
 
รูปแบบสถาปัตยกรรม :
หอไตร ขนาดเล็กมีลักษณะโครงสร้างอาคารแบบอิทธิพลจีน ประดับตกแต่งลวดลายด้วยปูนปั้นประดับกระจก และไม้แกะสลักฉลุลายศิลปสถาปัตยกรรมแบบล้านนาผสมพม่า
  ลักษณะอาคาร :
  อาคารสองชั้น มุงด้วยกระเบื้องดินขอแบบพื้นเมือง ในอดีตใช้เป็นที่เก็บพระไตรปิฏก
   
ประวัติและความสำคัญ
 
 
คุณค่าของอาคาร :
1. ในฐานะเป็นตัวแทนทางด้านประวัติศาสตร์ของชุมชน ชาวจีนในเมืองเชียงใหม่ แสดงถึงบทบาททางด้านพุทธศาสนาของชาวจีนซึ่งเป็นกลุ่มคนกลุ่มใหม่ที่ได้ เริ่มเข้ามามีบทบาทในสังคมแทนกลุ่มเจ้านาย
2. เป็นตัวอย่างของงานสถาปัตยกรรมที่มีคุณค่าต่อการศึกษาทางด้านสถาปัตยกรรม เป็นอาคารประเภทหาไตรโครงสร้างจีนและประดับตกแต่งด้วยศิลปกรรม แบบบล้านนาผสมพม่าเพียงแห่งเดียวในเมืองเชียงใหม่
3. ในฐานะเป็นที่ตั้งของหลักฐานด้านศิลปกรรมประเภทจจิตรกรรมฝาผนังเทคนิคสีฝุ่นบริเวณผนังระเบียงชั้นสองเป็นภาพเขียนสีเรื่องราวเกี่ยวกับปัญญาสชาดก เรื่องเจ้าสุวัตรกับนางบัวคำเป็นตัวอย่างพัฒนาการของภาพจิตรกรรมฝาผนังล้านนาที่สำคัญ
ประวัติอาคาร :
หอไตร วัดช่างฆ้อง สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2446 ปรากฎหลักฐานตรามจารึก อายุ 104 ปี หอไตรหลังนี้ เป็นอาคารสองชั้นก่ออิฐฉาบปูน เป็นอาคารที่มีโครงสร้าง แบบอิทธิพลจีน ประดับตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้น และไม้แกะสลักฉลุลาย ฝีมือช่างพื้นมืองศิลปสถาปัตยกรรมแบบล้านนาผสมพม่า มีภาพจิตรกรรมฝาผนัง บริเวณระเบียงชั้นสองของอาคาร เขียนเรื่องปัญญาสชาดก ตอนเจ้าสุวัตรกับบางบัวคำ สอดคล้องชื่อภริยาของผู้สร้าง
สภาพปัจจุบันของอาคาร
ลักษณะทางกายภาพ :
หอไตรวัดช่างฆ้อง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นอาคารที่มีคุณค่าต่อการศึกษาทางด้านประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมอย่างยิ่ง เนื่องจากตัวอาคารมีรูป แบบสถาปัตยกรรมที่มีโครงสร้างแบบอิทธิพลจีน ผสมผสานศิลปสถาปัตยกรรมแบบล้านนาผสมพม่า มีปูนปั้น ไม้แกะสลัก และภาพจิตรกรรมฝาผนัง ซึ่งถือว่า มีคุณค่าอย่างยิ่งต่อการค้นคว้าและศึกษาของนักวิชาการในอนาคต ทางด้านประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมและศิลปกรรม
สภาวะคุกคามทางธรรมชาติ
ปัจจุบันอาคารไม่ได้รับการดูแลเอาใจใส่เท่าที่ควร มีการต่อเติมอาคารใหม่ที่ไม่เหมาะสมชิดด้านหลังของอาคาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งห้องน้ำ ซึ่งเป็นสาเหตุทำ ให้เกิดปัญหาเรื่องน้ำฝนและความชื้น นอกจากนี้ตัวอาคารยังถูกบดบังทัศนียภาพสภาพแวดล้อมบริเวณวัดไม่ไดรับการจัดการซึ่งอาจส่งผลเสียหายต่ออาคาร ในอนาคต
เหตุผลด้านการท่องเที่ยวและการรื้อฟื้นประวัติศาตร์ของชุมชนเพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ของเมือง :
ตำแหน่งของวัดช่างฆ้อง อยู่ในพื้นที่ที่เป็นศูนย์กลางของนักท่องเที่ยวที่มาเที่ยวเมืองเชียงใหม่ ได้แก่ ไนท์บาร์ซ่า เขตกำแพงเมืองเก่า และย่านท่าแพ
 
แนวคิดในการอนุรักษ์
ทำการอนุรักษ์อาคารโดยวิธีการสงวนรักษา ภายใต้แนวคิดในการจัดทำแผนเพื่อบรรลุเป้าหมายดังนี้
1. ต้องการทำให้ประชาชนเข้าใจคุณค่าและความสำคัญของตัวอาคาร
2. เพื่อสร้างแหล่งเรียนรู้ด้านเอกสารโบราณของเมืองเชียงใหม่
3. รื้อฟื้นประวัติศาสตร์ของชุมชน
4. เพื่อให้ชาวบ้านในชุมชนเกิดความภาคภูมิใจในสมบัติที่มีคุณค่าของชุมชนและเมือง
5. ส่งเสริมให้พื้นที่วัดช่างฆ้องเป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง
 
แนวทางในการปรับปรุง
1. แผนกาารปรับปรุงด้านกายภาพและสภาพแวดล้อมโดยรอบอาคาร หอไตรหลังนี้มีศาลาเอนกประสงบค์และห้องน้ำอยู่ด้านหลัง จึงทำให้ตัวอาคารไม่สง่างาม และก่อให้เกิดความเสียหายแก่อาคาร ดังนั้น จึงเสนอให้ทำการรื่อศาลาเอนกประสงค์และห้องน้ำออก พร้อมทั้งปรับปรุงสภาพแวดล้อมภายในวัดให้ดีขึ้น พร้อมสร้างอาคารขนาดเล็กในแนวแกนเดียวกับหอไตรเพื่อเป็นศูนย์ข้อมูลและพิพิธภัณฑ์
2. แผนการปรับปรุงตัวอาคาร สงวนรักษาอาคารให้อยู่ในสภาพเดิม จัดการเรื่องพื้นที่ใช้สอยให้ตัวอาคารกลับไปเป็นหอไตรเช่นเดิม ปรับอาคารให้เป็น พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดค้นคว้าเอกสารโบราณ พร้อมทั้งซ่อมแซมผนัง และปูนปั้นที่ชำรุดด้วยเทคนิคโบราณ
3. แผนการอนุรักษ์ภาพจิตรกรรมฝาผนัง จะทำการอนุรักษ์ภาพเขียน ด้วยวิธีการทำความสะอาดและรักษาตัวงานเท่าที่เหลืออยู่ในปัจจุบันให้คงไว้
4. แผนการใช้ประโยชน์ภายในอาคาร ปรับปรุงให้เป็นอาคารหอไตรซื่งสามารถใช้เป็นที่เก็บพระคัมภีร์และตำราพื้นเมืองหายากของวัด
5. แผนการออกแบบสีให้กับอาคาร
  5.1 สีทาอาคาร จะทำการซ่อมแซมปูนฉาบโดยใช้วิธีการหมักปูนขาวแบบโบราณ
5.2 สีตกแต่งปูนปั้นประดับอาคารและกระจก ซ่อมแซมปูนปั้นประดับตกแต่ง และกระจกด้วยเทคนิคโบราณ
5.3 สีที่ใช้ซ่อมแซมภาพจิตรกรรมฝาผนัง ซ่อมแซมจะใช้วีธีการเช็ดทำความสะอาดตามหลักการอนุรักษ์ภาพจิตรกรรมฝาผนัง
5.4 สีสำหรับอาคารใหม่ ออกแบบให้สอดคล้องกับงานสถาปัตยกรรมภายในวัด
5.5 สีตกแต่งไม้แกะสลักฉลุลายซ่อมแซมด้วยเทคนิคโบราณ
6.แผนในการบริหารจัดการหลังเสร็จสิ้นการปรับปรุง หากอาคารหลังนี้ได้รับการปรับปรุงเสร็จสิ้น จะทำให้เมืองเชียงใหม่ มีแหล่งข้อมูลที่ สำคัญด้านการช่าง และแหล่งรวบรวมตำราโบราณพื้นเมืองอีกแห่งหนึ่ง
 
 
 
   
Plate A1 Map Webboard